De spreekwoordenbibliotheek
Nederlandse spreekwoorden
Hieronder vind je tientallen grappige spreekwoorden met betekenis, herkomst en illustratie.
Wat zijn spreekwoorden eigenlijk?
Spreekwoorden zijn korte, figuurlijke uitspraken die een wijsheid of morele les bevatten. Ze zijn vaak plaatsgebonden en veranderen niet van vorm. Spreekwoorden vertellen ons wat vroeger als verstandig of normaal werd gezien. Dat maakt dat ze vaak een bijzonder verhaal vertellen.
Spreekwoorden maken onze taal leuker. Dat laten wij je ervaren!
“Als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel”
Zonder toezicht doen mensen (of kinderen) wat ze willen en maken ze er een bende van.
“Blaffende honden bijten niet”
Mensen die veel dreigen of schreeuwen, zijn vaak onschuldig en doen uiteindelijk niets.
“De appel valt niet ver van de boom”
Kinderen lijken in gedrag en karakter heel vaak op hun ouders.
“De beste stuurlui staan aan wal”
Vanaf de zijlijn is het makkelijk om kritiek te geven op iemand die het werk doet.
“De broek aan hebben”
De baas zijn of de beslissingen nemen (vaak binnen een relatie).
“De kat uit de boom kijken”
Een afwachtende houding aannemen voor je actie onderneemt.
“De kleren maken de man”
Hoe je eruitziet en wat je draagt, bepaalt voor een groot deel hoe anderen over je denken.
“De plank misslaan”
Zich flink vergissen of het helemaal verkeerd hebben.
“De spijker op de kop slaan”
Precies de waarheid zeggen of de kern van het probleem benoemen.
“Een appeltje voor de dorst”
Iets (vaak geld) opzij leggen voor tijden dat je het hard nodig hebt.
“Een druppel op een gloeiende plaat”
Een hulp of maatregel die zó klein is, dat het nauwelijks helpt voor een groot probleem.
“Een dubbeltje op zijn kant”
Een situatie waarvan de afloop onzeker is, die net goed of net fout kan aflopen.
“Een gegeven paard niet in de bek kijken”
Je mag niet klagen over de kwaliteit van een cadeau.
“Een hart onder de riem steken”
Iemand moed inspreken of steunen in een moeilijke tijd.
“Een roepende in de woestijn”
Iemand die goede waarschuwingen geeft of advies deelt, maar naar wie niemand luistert.
“Een storm in een glas water”
Veel ophef of drukte om een probleem dat eigenlijk helemaal niet zo belangrijk is.
“Eieren voor zijn geld kiezen”
Met minder genoegen nemen of opgeven, om tenminste nog íets over te houden.
“Ergens munt uit slaan”
Profiteren of voordeel halen uit een bepaalde (vaak negatieve) situatie.
“Geld moet rollen”
Je moet geld uitgeven en laten doorstromen in plaats van het op te potten.
“Het ijs breken”
Een ongemakkelijke, stille sfeer losser en gezelliger maken door iets te doen of zeggen.
“Het kaf van het koren scheiden”
Het waardevolle van het waardeloze scheiden; de goeden van de slechten apart houden.
“Het neusje van de zalm”
Het allerbeste of het allerlekkerste van iets.
“Het over een andere boeg gooien”
De aanpak of manier van werken helemaal veranderen.
“Hoge bomen vangen veel wind”
Mensen in een hoge of belangrijke positie krijgen sneller kritiek.
“Iemand de loef afsteken”
Iemand te slim af zijn of iemand overtreffen.
“Iemand in zijn hemd zetten”
Iemand vreselijk voor schut zetten of belachelijk maken voor anderen.
“Iets door de vingers zien”
Een foutje van iemand vergeven en niet bestraffen.
“Iets met een korreltje zout nemen”
Een verhaal niet zomaar geloven, of weten dat het een beetje overdreven is.
“Iets uit de doeken doen”
Een geheim onthullen of iets uitgebreid uitleggen wat eerst verborgen was.
“Iets uit je mouw schudden”
Zonder moeite en voorbereiding opeens een oplossing of een verhaal bedenken.
“In zak en as zitten”
Heel erg bedroefd of depressief zijn.
“Je eigen boontjes doppen”
Voor jezelf kunnen zorgen zonder hulp van anderen.
“Kijken welke kant de wind waait”
Eerst de situatie rustig afwachten voordat je een kant kiest of een mening geeft.
“Lange tenen hebben”
Snel gekwetst of heel erg snel beledigd zijn.
“Meerdere ijzers in het vuur hebben”
Meerdere plannen of kansen tegelijkertijd achter de hand hebben.
“Met de gebakken peren zitten”
De vervelende gevolgen dragen van iets wat mis is gegaan.
“Met het verkeerde been uit bed stappen”
Vanaf het begin van de dag een enorm slecht humeur hebben.
“Na regen komt zonneschijn”
Na een moeilijke of verdrietige periode, wordt het altijd weer beter.
“Naast je schoenen lopen”
Verwaand zijn of te veel kapsones hebben door succes.
“Niets nieuws onder de zon”
Alles wat nu gebeurt of uitgevonden wordt, is eigenlijk al eens eerder bedacht.
“Op grote voet leven”
Veel geld uitgeven en een erg luxe leven leiden.
“Oude koeien uit de sloot halen”
Oude, afgesloten problemen of ruzies weer oprakelen.
“Parels voor de zwijnen werpen”
Iets moois of waardevols geven aan mensen die het niet begrijpen of waarderen.
“Roet in het eten gooien”
Het plezier bederven of iemands plannen verpesten.
“Tussen de wal en het schip vallen”
Buiten de boot vallen; niet geholpen worden omdat regels elkaar tegenspreken.
“Twaalf ambachten, dertien ongelukken”
Iemand die heel veel baantjes probeert, maar in niets echt goed is en vaak faalt.
“Voor een appel en een ei”
Iets voor heel erg weinig geld kopen of verkopen.
“Voor pampus liggen”
Helemaal uitgeput zijn of door te veel eten niet meer kunnen bewegen.
“Wie een kuil graaft voor een ander, valt er zelf in”
(...valt er zelf in). Als je een ander probeert te pesten of benadelen, word je er vaak zelf…
“Wie wind zaait, zal storm oogsten”
Wie een beetje kwaad doet, krijgt er een hoop ellende voor terug.
Geen spreekwoorden in deze categorie. Kies een andere categorie of klik op "Alle".
Daag ons uit
Ken jij een spreekwoord dat er nog niet bij staat? Of heb je een vraag over de betekenis? Laat het ons weten.